 Yeraltı
Şehirleri
|
 Kapadokya
gezisinin belkide en çok ilginizi çekecek bölümü.
Kapadokya’da yumuşak tüf kayalara oyularak
yapılmış çok sayıda yeraltı şehri bulunuyor. Bunların başlıcaları
Kaymaklı, Derinkuyu, Özkonak , Mucur, Örentepe, Gümüşkent,
Tatlarin, Ovaören ve Gökçetoprak’ta yer alıyor. Kaymaklı
ve Derinkuyu yeraltı şehirleri en büyükleri.
Nevşehir’in 21 km. batısındaki Kaymaklı yeraltı
şehri ile ondan 9 km. sonraki Derinkuyu yeraltı şehrini gezmek
için girişten itibaren var olan yön levhalarını izliyorsunuz.
Şehrin giriş katında hayvanların bağlandığı yerler bulunuyor.
Sonra da yiyeceklerin depolandığı bir başka bölüme geçiliyor.
Yeraltı şehrinin her bir bölümü diğerine dar tünellerle bağlanıyor.
Ve her giriş değirmentaşı biçimindeki hareketli kaya kapılarla
kapatılabiliyor, bu şekilde düşman saldırılarından korunuluyor.
Yeraltı şehrinin şarap yapımında kullanılan odaları da var.
Şehir toplam 40 metre derinlikte 8 kattan oluşuyor. Şehrin
mükemmel bir doğal havalandırma sistemi var. Ortak mutfağı
ikinci katta. Gerek Kaymaklı’daki, gerekse Derinkuyu’daki
yeraltı şehirlerinin tüm katları henüz ziyarete açık değil.
Kaymaklı’nın 20 metre derinlikteki 4. katına, Derinkuyu’da
ise 55 metre derinlikteki 8. katına inilebiliyor. Derinkuyu’nun
toplam alanı 4.5 kilometrekare. Yaklaşık 20.000 kişinin yaşadığı
tahmin ediliyor. Kaymaklı ise Derinkuyu’nun aşağı yukarı
yarısı kadar.
Yeraltı
şehirlerinin yapımına hangi dönemde başlandığı kesin olarak
bilinmiyor. Şehirlerin Hitit döneminde var olduğuna, Hristiyanlık
döneminde de genişletildiği ve özellikle Arap akınlarına
karşı korunmak amacıyla kullanıldığına ilişkin bilgiler var.
Şehirlerin yiyecek depolamak amacıyla da kullanıldığı anlaşılıyor.
Ayrıca akılalmaz doğal havalandırma sisteminden
dolayı uzaylılar tarafından yapılmış olabileceğini iddia
edenler bile var.
Özkonak Yeraltı Şehri
Avanos'a 14 km. uzaklıktaki Özkonak kasabasında
bulunan yeraltı şehri, İdiş Dağı'nın kuzey yamaçlarında volkanik,
granit bünyeli tüf tabakalarının oldukça kalın olduğu bir
yerde yapılmıştır. Yeraltı şehri henüz tam olarak temizlenmemiş
olup temizlendiği kadarıyla ziyarete açılmıştır.
Kaymaklı Yeraltı Şehri
Nevşehir'e 20 km. mesafede bulunan Kaymaklı
kasabasındadır. 8 katlı olup ilk katı erken dönem tarihlenmektedir.
Roma ve Bizans dönemlerinde de diğer alanların oyularak genişletilmesi
suretiyle yeraltı şehri haline dönüştürülmüştür. Bugün 4
katı ziyarete açıktır.
Tüf kayalara oyulmuş bu yeraltı şehri, bir
kitlenin geçici olarak yaşayabilmesi için gerekli barınma
şartlarına haizdir. Dar koridorlarla birbirlerine bağlanan
oda ve salonlar, şarap depoları, su mahzenleri, mutfak ve
erzak depoları, havalandırma bacaları, su kuyuları, kilise
ve dışarıdan gelebilecek herhangi bir tehlikeyi önlemek için
kapıyı içten kapatan büyük sürgü taşları vardır.
Derinkuyu Yeraltı Şehri
Nevşehir- Niğde karayolu üzerinde ve Nevşehir'e
30 km. uzaklıkta bulunan Derinkuyu ilçesindedir. Kaymaklı
yeraltı şehrinde olduğu gibi burada da büyük bir topluluğu
içinde barındıracak ve ihtiyaçlarını karşılayacak mekânlar
vardır. Bu yeraltı şehri 8 katlıdır. Kaymaklı yeraltı şehrinden
farklı olarak burada misyonerler okulu, günah çıkartma yeri,
vaftiz havuzu ve ziyaretçilerin ilgisini çeken kuyu mevcuttur.
Yeraltı şehirleri sadece Kappadokia bölgesinin
jeolojik oluşumlarına özgü yapılar olup diğer bölgelerde
bu tür örneklere rastlanmamaktadır.
Mazı Yeraltı Şehri
Antik adı "Mataza" olan Mazı köyü,
Ürgüp'ün 18 km. güneyinde, Kaymaklı yeraltı şehrinin ise
10 km. doğusundadır.
Değişik yerlerde 4 girişi tespit edilebilmiştir;
asıl girişi düzensiz taşlarla örülmüş koridor sağlamaktadır.
Kısa koridordaki iri sürgü taşı, yeraltı şehrinin giriş çıkışını
kontrol altına almaktadır. İç kısımdaki küçük oda, sürgü
taşının rahat bir şekilde hareket etmesi için yapılmıştır.
Yeraltı yerleşiminin geniş alanlarına yayılan ahırlar, diğerlerinden
farksızdır. Ahırlardan kısa bir koridor vasıtasıyla yeraltı
şehrinin kilisesine ulaşılmaktadır. Bu mekânın girişi sürgü
taşı ile kapatılabilmektedir. Kilise apsisi, köşeye oyulmuştur
ve cephesi kabartmalarla süslüdür.
Özlüce Yeraltı Şehri
Eski adı "Zile" olan Özlüce köyü
merkezindeki yeraltı şehri, Nevşehir- Derinkuyu karayolu
üzerindeki Kaymaklı kasabasının 6 km. batısındadır.
Girişte bazalttan yapılmış, birbirine geçmeli
iki kemerli mekân bulunmaktadır. Daha sonra yine moloz taşlarla
örülü 15 m. uzunluğunda bir geçit vasıtasıyla asıl tüf kayaya
ulaşılmaktadır. Yeraltı şehrine girişi sağlayan taştan yapılmış
mekânlar, asıl yeraltı şehrini oluşturan kaya oyma mekânlara
nazaran daha yenidir. Bu koridorun bitiminde 1.75 m. çapında
sert granit taştan yapılmış sürgü taşı bulunmaktadır.
Girişteki ana mekân, yeraltı yerleşiminin en
geniş alanı olup iki bölümden ibarettir. Büyük mekânın sağında
erzak depoları, solunda ise oturma odaları bulunmaktadır.
Oldukça uzun olan galerilerin kenarlarında hücre tipi odalar,
tabanlarda ise tuzaklar yer alır. Henüz ziyarete açılmamıştır.
Tatlarin Yeraltı Şehri
1991 yılında ziyarete açılan yeraltı şehri
ise, mekânlarının büyüklüğü, erzak depolarının sayısının
ve kiliselerin çokluğu nedeniyle askeri garnizon ya da manastır
kompleksini akla getirir. Yeraltı şehri oldukça geniş alanlara
yayılmış, ancak küçük bir kısmı temizlenebilmiştir. Halen
iki katı gezilebilen yeraltı şehrinin en önemli özelliği
diğer yeraltı şehirlerinde pek bulunamayan tuvalete sahip
olmasıdır.
|
